5.(verstarkte)Polizei-Panzer-Kompanie

kru65mi

5.(verstarkte)Polizei-Panzer-Kompanie
Operatioszone Adriatisches Kùstenland 1944-1945

Kao sto je dobro poznato, njemacka vojska je tokom II svjetskog rata naveliko koristila zapljenjenu ratnu tehniku. Izmedju ostalih oklopnih vozila, gotovo svi zarobljeni T-34 koristeni su na istocnom frontu, s bar jednim izuzetkom : 5.(verstarkte)Polizei-Panzer-Kompanie. Radi se o oklopnoj jedinici redarstvene policije ( OrdnungsPolizei ) vecim dijelom opremljenoj s T-34/76, koja je djelovala u Italiji u periodu jul ’44 – maj ’45.
Jedinica je osnovana krajem ’42 godine kao 5.Polizei-Panzer-Kompanie i dodijeljena SS-Polizei-Regiment 10 te mahom koristena u antipartizanskim borbama na ruskom terenu. U to vrijeme sastav jedinice je bio 6 Steyr ADGZ i 5 Hotchkiss H-39 podijeljenih u 3 plotona.
Tokom marta 1944, jedinica se nalazi na odmoru u zoni Poniatowa gdje je transformirana u “ojacanu” jedinicu.Preimenovana je u 5. (verstarkte) Polizei-Panzer-Kompanie sa sljedecom strukturom:
Gruppe-Furer( komandno odjeljenje) s Nachrichten-Zug ( veza) I Nachschubkolonne ( opskrba)
1.Panzerkampfwagen-Zug ( odjeljenje laksih oklopnih vozila) s 3 Pzkw Steyr
( ADGZ)
2.Kettenpanzerkampfwagen-zug ( tenkovsko odjeljenje) s 5 Pzkw Hotckiss (H-39)
3.Kettenpanzerkampfwagen-zug ( tenkovsko odjeljenje) s 5 K.Pzkw T-34
4.Kettenpanzerkampfwagen-zug ( tenkovsko odjeljenje) s 5 K.Pzkw T-34

Teoretski broj ljudstva je bio 180( od kojih 5 oficira ) , 3 laksa oklopna vozila i 15 tenkova ( od kojih 10 T-34 ).
Tenkovi T-34/76 bili su modeli 1942 i 1943 (s prostranijom kupolom i dva pokopca umjesto jednog kao na modelu 1942). Na tenkove su montirani bocni drzaci segmenata gusjenica radi bolje zastite; u nekim slucajevima i dodatni spremnicite su zamijenjeni radio uredjaji.
Jedinica je maja-juna ’44 ucestvovala u borbama u zoni Brody, a krajem juna SS-Polizei-Regiment 10 dobija naredbu za premjestaj u Italiju. Pocetkom jula zajedno s ostatkom regimenta, prebacena je u Italiju i 5.(verstarkte)Polizei-Panzer-Kompanie sa svim svojim vozilima. Jedinica dejstvuje u tzv. OZAK (Operatioszone Adriatisches Kùstenland ). Ova zona tokom njemacke okupacije ( od septembra’44 do maja ’45) zahvaca veliki dio sjeverno-istocne Italije koja se prostire na podrucju provincija Gorica, Trst, Udine, Pula, Rijeka i Ljubljana( juzna Slovenija, koja je Italiji pripojena 1941 ). U ovom je podrucju tokom ljeta 1944 vrlo aktivan pokret talijanskih i jugoslavenskih partizana. Osim Wermachta, u borbama protiv partizana na ovim prostorima ucestvuju i jedinice redarstvene polizije(najjaca jedinica na ovim prostorima je upravo SS-Polizei-Regiment 10 sa svoja 3 bataljona i ostalim pratecim jedinicama) .
5.(verstarkte)Polizei-Panzer-Kompanie se stacionira u Gorici pod komandom Hauptmanna Schupo Kraus. Stanje jedinice na dan 15.jula 1944 ( iako nije jasno da li se radi o potpunom broju vozila ili samo o operativnim) je 11 vozila.
Osnovna djelatnost jedinice je podrska pjesadiji u borbi protiv partizana i zastita konvoja koji su vrlo cesto padali u partizanske zasjede. Jedinica je ucestvovala u brojnim vecim borbama protiv partizana ( Unternehmen) u zoni. Iako su informacije o operativnim dejstvima jedinice nekompletne, iz fotografske dokumentacije vidljivo je da jedinica krajem septembra 1944 ucestvuje u eliminaciji Slobodne Partizanske Zone sjevero-istocno od Udina ( operacija Untermehmen Klagenfurt), pogotovo u napadu i kasnijem paljenju sela Nimis 29.septembra ’44.
Od 8 do 22 oktobra jedinica ucestvuje u operaciji Untermenhen Waldlaufer, kojom je eliminirana Slobodna Partizanska Zona Karnije ( planinska zona sjeverno-zapadno od Udina ).
Jedan ploton T-34 ucestvovao je 27.novembra u bitci protiv jacih partizanskih snaga u okolici Sempasa, jugoistocno od Gorice.
Krajem decembra jedinica ucestvuje u operaciji Unternehmen Adler, pokusaj eliminacije partizana na Trnovskom Gozdu i duz rijeke Vipave. Zona dejstva jedinice je na potezu Goriza-Ajdovscina-Sempas-Vipava, ali operacije je potpuni promasaj jer koristene snage su nedovoljne da pokriju tako veliku zonu.
Janura 1945 bataljon “Fulmine” ( Munja ) talijanske divizije mornaricke pjesadije X Mas, nalazi se u okruzenju jugoslavenskih partizana u mjestu Trnovo. U operacijama za izvlacenje bataljona iz obruca od 19. do 21. januara ucestvuje i jedan ploton 5.(verstarkte)Polizei-Panzer-Kompanie s tri T-34 u podrsci pjesadije X Mas u napadima na partizanske polozaje oko Ravnice.
Posljednja velika operacija ( Unternehmen Winterende , krajem marta-pocetkom aprila ’45 ) je pokusaj eliminacije partizanskih jedinica u pozadini fronta , oko Banjsice i Trnova, istocno od Gorice. Ne postoje informacije o ulozi jedinice u ovim borbama osim svjedocanstva jednog prezivjelog pripadnika Karstjager-Division koji je ucestvovao u operaciji.
Krajem aprila 1945 godine OZAK-u se priblizavaju dva glavna fronta : s jugo-istoka snage NOVJ-a napreduju od Dalmacije , okruzujuci njemacke snage oko Rijeke, prodiru u Istru i 30.aprila ulaze u Trst, dok partizanske jedinice silaze s Trnovskog Gozda prema Gorici i obali; na zapadu, englezi i novozelandjani ( 6th Armoured Division i 2nd New Zealand Division ) oslobadjaju Udine i nastavljaju prema Austriji i jednim krakom prema Gorici i Trstu gdje se spajaju s NOVJ.
Nema nikakvih sigurnih informacija o sudbini 5.(verstarkte)Polizei-Panzer-Kompanie u tim zadnjim danima, ali izgleda da je ucestvovala u borbama u zoni Trst – Rijeka krajem aprila-pocetkom maja.
U jednom izvjestaju 237.Infanterie-Division spominje se upotreba tri T-34 u obrani obalne baterije u Iki ( okolica Opatije) 26.aprila; ovi tenkovi su vrlo vjerojatno pripadali pomenutoj jedinici.
Iducih dana jedinica je ucestvovala u borbama protiv prethodnice NOVJ u blizini Trsta gdje je izvjestan broj tenkova unisten ili zarobljen kako se vidi iz mnogobrojnjih slika. Tokom borbi za Trst jedinica otvara prolaz ostacima 1.Btl/Geb.Jg.Rgt.902 od 188.Geb.Div. koja 1.maja pokusava proboj od Basovice prema Opicini u pravcu Monfalkonea i Austrije.
Najmanje 3 tenka T-34 model 1942 i tri modela 1943su unisteni ili zarobljeni u okolici Trsta, jedan od ovih je ponovno koristen od strane NOVJ.Dijelovi 5.(verstarkte)Polizei-Panzer-Kompanie uspijevaju stici u Austriju .

Slika je najvjerojatnije slikana u okolici Gorice ljeta '44. U koloni su vidljivi jedan T-34 model 1943, oklopno vozilo Steyr ADGZ i posljednji T-34 model1942.Interesantna je raznolikost uniformi . . .

Jedan jugoslovenski T-34

T-34 model 1943, jedan od tenkova 5.(verstarkte)Polizei-Panzer-Kompanie, u blizini Trsta 2.maja 1945. Pored tenka je oficir Gebirgsjager ( vjerojatno 188. Gebirgs-Division ).Navodno uslikao jedan novozelandski vojnik iako sumnjam jer je njemacki oficir jos uvijek naoruzan.

Isti T-34 u prolazu trscanskim ulicama pocetkom maja 1945. Originalni broj na kupoli je ostao dok je preko balkenkreuza obojana jugoslavenska trobojnica.

Isti T-34 na na trscanskoj rivi u drustvu ostalih jugoslovenskih vozila.

Dobrim dijelom prijevod iz jednog talijanskog maketarskog casopisa, slike skinute s interneta.
kruno